Saha betonu alt temel hazırlığı
Saha betonunda yaşanan arızaların büyük kısmı beton kalitesinden değil, altındaki hazırlıktan gelir. Beton bir plaktır; oturduğu yatak eşit değilse eğilir ve çatlar.
Dolgu ve sıkıştırma
Dolgu tabakalar halinde serilir ve her tabaka ayrı ayrı sıkıştırılır. Kalın tek tabaka atıp üstünden geçmek, alt kısmı gevşek bırakır — bu gevşeklik ilk ağır yükte kendini gösterir.
- Tabaka kalınlığı, kullanılan sıkıştırıcının gücüne göre belirlenir.
- Malzeme granülometrisi karışık olmalıdır; tek boyutta malzeme kilitlenmez.
- Bitki kökü, organik madde ve inşaat atığı dolguda yer almaz — zamanla çürüyüp boşluk bırakır.
Sıkıştırma ölçülür
"Silindirle birkaç tur geçtik" bir sıkıştırma taahhüdü değildir. Sıkıştırma derecesi ölçülebilir — plaka yükleme veya kum konisi gibi yöntemlerle. Büyük ve yüklü sahalarda bu ölçümün raporlanması istenmelidir.
Bu, teklifi pahalılaştıran değil, ilerde zeminin komple sökülmesini önleyen kalemdir.
Alt temel tabakası
Dolgunun üzerine, betonun oturacağı düzgün ve drenajlı bir tabaka gelir. Bu tabaka üç iş yapar: yükü yayar, betonun altında su birikmesini önler, ve beton dökümü için düzgün bir yüzey verir.
Yüzeyi mümkün olduğunca düz olmalıdır. Alt yüzey dalgalıysa beton kalınlığı yer yer azalır; en ince noktalar ilk çatlayan yerler olur.
Naylon örtü: ne zaman serilir, ne zaman serilmez?
Beton altına serilen polietilen örtünün iki farklı görevi vardır ve karıştırılır:
- Buhar kesici olarak: Kapalı hacimlerde, zeminden gelen nemin betona ve üzerindeki kaplamaya çıkmasını engeller. Üzerine epoksi, PVC veya parke gelecekse zorunludur.
- Sürtünme azaltıcı olarak: Betonun alt temele yapışmasını azaltır, büzülürken serbestçe hareket etmesini sağlar.
Buna karşılık örtü, betonun alttan su kaybını da engeller; bu da üst ve alt yüzeyin farklı hızda kurumasına ve plakanın kenarlarından yukarı kıvrılmasına (curling) yol açabilir. Açık saha betonlarında ve üzerine kaplama gelmeyecek zeminlerde örtü çoğu zaman kullanılmaz.
Karar, zeminin kapalı mı açık mı olduğuna ve üzerine ne geleceğine göre verilir — alışkanlıkla değil.
Döküm öncesi kontrol listesi
- Dolgu tabakalı serildi ve sıkıştırıldı mı, ölçüldü mü?
- Alt temel kotu ve düzlüğü kontrol edildi mi? (Beton kalınlığı buradan çıkıyor.)
- Su tahliyesi çözüldü mü? Beton altında su kalacak bir çukur var mı?
- Buhar kesici gerekli mi, gerekliyse ekleri bindirmeli ve bantlı mı?
- Kolon ve duvar diplerine ayırıcı bant konuldu mu? (Beton onlara yapışırsa serbest büzülemez.)
Sık sorulan sorular
Sıkıştırma nasıl kontrol edilir?
"Silindirle birkaç tur geçtik" bir taahhüt değildir. Sıkıştırma derecesi plaka yükleme veya kum konisi gibi yöntemlerle ölçülür. Büyük ve yüklü sahalarda bu ölçümün raporlanması istenmelidir.
Beton altına naylon serilir mi?
Duruma göre. Kapalı hacimde ve üzerine epoksi/PVC/parke gelecekse buhar kesici olarak zorunludur. Açık sahada ve üzerine kaplama gelmeyecek zeminde çoğu zaman kullanılmaz — betonun alttan su kaybını engelleyip kenarlardan kıvrılmaya (curling) yol açabilir.
Dolgu tek seferde serilebilir mi?
Serilmemeli. Tabakalar hâlinde serilip her tabaka ayrı sıkıştırılır. Kalın tek tabaka atmak alt kısmı gevşek bırakır; bu gevşeklik ilk ağır yükte ortaya çıkar.
Dolguya inşaat atığı konabilir mi?
Konmaz. Bitki kökü, organik madde ve inşaat atığı zamanla çürüyüp boşluk bırakır. Malzeme granülometrisi karışık olmalıdır; tek boyutta malzeme kilitlenmez.
Kolon dibine ne yapılır?
Ayırıcı bant konur. Beton kolona veya duvara yapışırsa serbest büzülemez ve gerilme birikir; çatlak oradan başlar.
- Fiber donatılı saha betonu Donatı artık sadece hasır değil. Fiber, çatlağı beton kütlesinin her yerinde karşılar —…
- Saha betonunda derz kesimi ve dolgusu Beton mutlaka çatlar. Derz, çatlağın nerede olacağına sizin karar vermenizdir.